تاریخ : چهارشنبه 5 شهريور 1399
کد 842

فعالیت­های مدیریت امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه­­ های دانشگاه مراغه

به گزارش روابط عمومی؛ بدون تردید آزمایشگاه­ ها و کارگاه­ های دانشگاه ­ها و مراکز آموزش عالی، جایگاه بسیار مهمی در فعالیت­های آموزشی و پژوهشی بر عهده دارند. شاید به جرأت بتوان گفت که بیش از 80 درصد رشته­ های دانشگاهی به نوعی با آزمایشگاه و کارگاه سر و کار دارند.
از سوی دیگر با نگاهی اجمالی به سرمایه ­های تجهیزاتی و سایر اموال موجود در آزمایشگاه ­های دانشگاه­ ها و مراکز آموزش عالی می­توان به ارزش مادی این سرمایه ­ها پی برد. در کنار این موضوعات، حضور کارشناسان خبره و متخصص در هر آزمایشگاه به عنوان سرمایه ­های انسانی دارای دانش فنی تخصصی، لزوم مدیریت و برنام ه­ریزی های دقیق در این حوزه را بیش از پیش نمایان می­سازد. موضوعی که به نظر می­رسد در کشور ما مغفول مانده است و علیرغم ارزش و اهمیت آزمایشگاه­ ها و کارگاه ­های علمی در توسعه و ارتقاء فعالیت­های پژوهشی کشور، جایگاه لازم برای آنها در نظر گرفته نشده است.
 خوشبختانه حوزه دفتر حمایت و پشتیبانی از امور پژوهش و فناوری وزارت عتف با حضور افراد برجسته­ ای نظیر جناب آقای دکتر محمد صادق علیایی (رئیس ستاد شبکه آزمایشگاه­ های علمی کشور – شاعا) طی سال­های اخیر فعالیت­های خوبی در راستای توسعه آزمایشگاه­ های مرکزی و نیز گسترش فرهنگ شبکه­ سازی تجهیزات و امکانات آزمایشگاه­ های علمی در کشور، آغاز نموده است که امیدواریم این فعالیت­ها با جدیت پیگیری شده و تداوم داشته باشد. با این مقدمه کوتاه، در ابتدای بحث، به روند تأسیس و ایجاد آزمایشگاه مرکزی و مدیریت امور آزمایشگاه­ ها و کارگاه ­ها در دانشگاه اشاره­ای خواهد شد و در ادامه، اهداف و برنامه ­های این حوزه کاری ارائه می­شود. ایجاد آزمایشگاه­ های مرکزی در دانشگاه­ ها و مراکز علمی و تحقیقاتی کشور جزء سیاست­های کلان حوزه معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می­باشد و یکی از عمده اهداف تشکیل آزمایشگاه ­های مرکزی در مجموعه­ های علمی کشور، کمک به ارتقاء کیفیت فعالیت­های تحقیقاتی، استفاده بهینه از منابع و امکان ارائه خدمات آزمایشگاهی به متقاضیان داخل و خارج از مجموعه با اخذ تعرفه­ های مصوب می­باشد. در واقع این آزمایشگاه­ ها خدمات محور بوده و از محل درآمدهای خود، بخشی از نیازهای­شان را تأمین می­نمایند.
عموماً در آزمایشگاه ­های مرکزی، تجهیزات آزمایشگاهی دارای سطح فناوری بالا قرار داده می­شود که خرید آنها از عهده گروه ­های آموزشی خارج می­باشد. در دانشگاه مراغه نیز آزمایشگاه مرکزی پس از ابلاغ «آئین­نامه آزمایشگاه مرکزی دانشگاه­ ها، مراکز پژوهشی، پارک­های علم و فناوری و مراکز آموزش عالی» توسط دفتر حمایت و پشتیبانی از امور پژوهش و فناوری وزارت عتف در 1394/2/27 راه ­اندازی و به صورت رسمی کار خود را آغاز نمود. با توجه به اینکه راه­اندازی و توسعه آزمایشگاه­ های مرکزی به تنهایی نمی­تواند در فرآیند ارتقاء فعالیت­های پژوهشی در دانشگاه­ ها و مراکز علمی، مؤثر باشد، لذا، توجه جدی به آزمایشگاه­ های تحقیقاتی گروه ­های آموزشی به عنوان حلقه ­های رابط آزمایشگاه­ های مرکزی در دانشگاه، در دستور کار قرار گرفت. با این توضیح، عنوان مدیریت امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه ­های دانشگاه جایگزین واحد آزمایشگاه مرکزی شد. در حال حاضر این عنوان در حکم ابلاغ شده برای مسئول این بخش مورد استفاده قرار می­گیرد و امید است با قرار گرفتن مدیریت امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه­ ها در چارت سازمانی دانشگاه، از نظر چارت اداری نیز تشکیلات منسجمی برای رسیدگی به امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه ­های دانشگاه تعریف شود.
یکی از کارهای مهمی که طی چهار سال اخیر بر عهده مدیریت آزمایشگاه ­ها گذاشته شده، متمرکز نمودن خریدهای تمامی اقلام و تجهیزات آزمایشگاهی و نیز انجام تعمیرات تجهیزات آزمایشگاهی و به طور کلی رسیدگی به تمامی درخواست­های ارائه شده از طرف گروه­های آموزشی دانشگاه می­باشد. مستندات موجود در این خصوص نشان­دهنده صرفه­ جویی قابل توجه در خریدها و افزایش کیفیت محصولات خریداری شده در دانشگاه می­باشد. برای این موضوع، روند اداری خاصی تعریف شده و مدیران گروه ­ها و کارشناسان آزمایشگاه ­ها، مستقیماً در خریدهای مربوطه با مدیریت آزمایشگاه ­ها ارتباط دارند. در مورد فرآیند تعمیرات تجهیزات آزمایشگاهی، در حال حاضر با یکی از تعمیرکاران شناخته شده در این حوزه در استان آذربایجان­ شرقی، همکاری صورت می­گیرد. با این حال ایجاد ساختار و نظام تعمیر و نگهداری آزمایشگاه ­ها و کارگاه ­ها به صورت تخصصی در دانشگاه، یکی از برنامه ­ها و دغدغه ­های بسیار مهم مدیریت آزمایشگاه ­ها است. در خصوص خریدها، نیز با توجه به تجربه ­های کسب شده، به نظر می رسد خرید عمده بسیاری از اقلام مصرفی نظیر مواد شیمیایی، شیشه ­آلات و ... و قرار دادن آنها در قالب انبار مرکزی آزمایشگاه ­ها، می­تواند اقدام بسیار مهمی به ویژه در شرایط بحران مالی باشد. لذا، پیشنهاد تأسیس انبار مرکزی آزمایشگاه ­ها نیز یکی از برنامه­ هایی است که طی دو سال اخیر به طور جدی مورد پیگیری بوده است. امیدواریم این موضوع نیز با مساعدت و همکاری مسئولین محترم دانشگاه، عملیاتی شود.
توسعه فضای آزمایشگاه ­ها و بویژه آزمایشگاه مرکزی، به عنوان یکی از مهم­ترین و جدی­ترین چالش ­های حوزه آزمایشگاهی در دانشگاه، مدت­ها است به اطلاع مسئولین دانشگاه رسانده شده است. همپوشانی آزمایشگاه ­های آموزشی و پژوهشی بعضاً موجب بروز مشکلاتی در ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی شده است که اعتراض به حق اعضای هیأت علمی و دانشجویان را در پی داشته است. در این خصوص اقداماتی جهت توسعه فضای آزمایشگاه مرکزی دانشگاه در دستور کار قرار دارد که امیدواریم تا پایان سال 1399 اجرایی گردد. با تکمیل پروژه ساختمان دانشکده علوم پایه، فضای آزمایشگاهی نسبتاً خوبی در اختیار گروه­های شیمی و زیست ­شناسی و نیز برای آزمایشگاه فیزیک ایجاد خواهد شد و فضاهای آزمایشگاهی قبلی مورد استفاده توسط این گروه­ها، در اختیار رشته­ های دانشکده کشاورزی قرار خواهد گرفت. با این حساب، توسعه قابل توجهی از نظر فضاهای آزمایشگاهی طی سال جاری اتفاق خواهد افتاد و بخشی از مشکلات از نظر فضای آزمایشگاهی رفع خواهد شد. البته در کنار توسعه فضای فیزیکی، بایستی به استانداردسازی آزمایشگاه ­ها و رعایت مقررات بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) در آزمایشگاه­ ها و کارگاه­ های دانشگاه نیز توجه جدی نمود.
در حوزه آزمایشگاهی در کشور، در حال حاضر دو شبکه آزمایشگاهی تحت عناوین «شبکه آزمایشگاه­ های علمی ایران (شاعا)» تحت نظارت وزارت عتف و «شبکه آزمایشگاهی فناوری­ های راهبردی» تحت نظارت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری وجود دارد. آزمایشگاه مرکزی دانشگاه عضو قطعی و رسمی هر دو شبکه ذکر شده می­باشد. البته ارتباط آزمایشگاه مرکزی با شبکه شاعا در سطح بسیار بالاتری قرار دارد. طی شش سال اخیر (از سال 1393 تاکنون) بالغ بر چهار میلیارد تومان اعتبار خرید تجهیزات آزمایشگاهی (در قالب آزمایشگاه مرکزی) از ستاد شاعا اخذ شده است. در اواخر سال 1398 از سه میلیارد و صد و هشتاد و هفت میلیون تومان اعتبار اخذ شده، خریداری سه تجهیز آزمایشگاهی آنالیز حرارتی STA PT 1000 (محصول کمپانی Linseis آلمان)، دستگاه FTIR Spectrum Two (محصول کمپانی Perkin Elmer آمریکا) و تجهیزات مرکز محاسبات سریع (HPC) در دستور کار قرار گرفته است. عقد قرارداد خرید سه تجهیز آزمایشگاهی ذکر شده، انجام شده است. مطابق دستورالعمل های شاعا، تعرفه کارکرد تجهیزات آزمایشگاهی در قالب آزمایشگاه مرکزی بایستی مصوب و به اجرا گذاشته شود. لذا تمامی تجهیزات آزمایشگاهی دارای سطح فناوری بالا و متوسط موجود در آزمایشگاه مرکزی بر اساس تعرفه مصوب در شورای پژوهشی دانشگاه، ارائه خدمات می­نمایند. البته با مساعدت ­های صورت گرفته توسط مسئولین دانشگاه، پنجاه تا هفتاد و پنج درصد سهم تعرفه کارکرد تجهیزات برای اعضای هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه مراغه توسط دانشگاه به حساب آزمایشگاه مرکزی واریز می­شود. بقیه بیست و پنج تا پنجاه درصد سهم متقاضی نیز بنا به درخواست عضو هیئت علمی دانشگاه، از محل اعتبار پژوهشی (گرنت) به حساب آزمایشگاه مرکزی واریز می­شود. در حال حاضر عمده خدمات آزمایشگاه مرکزی، دستگاه محور می­باشد و برنامه آزمایشگاه در سال جاری شروع ارائه خدمات آزمون محور می­باشد. با توجه به اینکه ارائه خدمات آزمون محور نیازمند خریداری مواد شیمیایی و برخی اقلام مصرفی می­باشد، لذا بر اساس نظرات اخذ شده از اعضای هیأت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اقدامات لازم در خصوص اجرای خدمات آزمون محور انجام خواهد شد. برگزاری کارگاه­های آموزشی تئوری و عملی در آزمایشگاه مرکزی با مشارکت اعضای هیأت علمی متقاضی برگزاری و نیز کارشناسان آزمایشگاه مرکزی در راستای سیاست تنوع بخشیدن به درآمدهای آزمایشگاه مرکزی نیز جزء برنامه­ های مهم این مدیریت می­باشد. در لینک مربوط به آزمایشگاه مرکزی که در صفحه اصلی وب سایت دانشگاه قرار گرفته است، اطلاعات، اخبار و فرم­ها و دستورالعمل­های مربوطه قابل دسترسی می­باشد. یکی از بخش­های مربوطه در سایت آزمایشگاه مرکزی، تحت عنوان «بانک مواد مرجع و استاندارد آزمایشگاهی» می­باشد که در قالب آن مواد شیمیایی و اقلام مصرفی مورد نیاز متقاضیان، توسط آزمایشگاه مرکزی خریداری شده و در مقادیر کم مورد نیاز متقاضی در اختیار وی قرار داده می­شود. هزینه خرید اقلام موجود نیز در صورت تمایل اعضای هیدت علمی از محل گرنت آنها قابل پرداخت خواهد بود. در شرایط فعلی که نوسانات قیمت اقلام آزمایشگاهی بسیار زیاد می­باشد، این طرح می­تواند کمک خوبی به پژوهشگران دانشگاه باشد. لیست اقلام خریداری شده نیز بر اساس تقاضای اعضای هیأت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه اولویت­بندی می­شود.
در سال جاری، بر اساس دستور جناب آقای دکتر لطف ­الهی یقین ریاست محترم دانشگاه، آزمایشگاه مرکزی دانشگاه در دو پروژه تولیدی مشارکت و سرمایه­ گذاری نموده است. راه­اندازی کارگاه تولید اتانول (با استفاده از دانش فنی جناب آقای دکتر فرشاد درویشی) و کارگاه تولید ضدعفونی ­کننده­ های سطوح و دست (با استفاده از دانش فنی جناب آقای دکتر غلامرضا مهدوی­ نیا) دو مورد از پروژه ­های تولیدی است که با استفاده از تجهیزات و امکانات آزمایشگاه مرکزی دانشگاه، به مرحله تولید رسیده­اند. محصولات تولیدی در حال اخذ مجوزهای قانونی برای تولید انبوه هستند. امید است در آینده­ای نزدیک، با نام تجاری دانشگاه مراغه، محصولات تولید شده در سطح کشور عرضه شوند. از نظر اقتصادی، محصولات تولید شده در پروژه ­های مذکور، کاملاً دارای توجیه اقتصادی هستند (بویژه در شرایط شیوع ویروس کرونا در کشور).
راه­اندازی فصل نامه تخصصی تحت عنوان «رویکردهای نوین در آزمایشگاه ­های علمی ایران» که به پیشنهاد مدیریت آزمایشگاه ­ها و کارگاه ­های دانشگاه مراغه و با همکاری ستاد شاعا وزارت عتف منتشر می­شد (تا پایان سال 1398)، یکی دیگر از فعالیت­های این مدیریت بوده است. از سال 1399 و با تغییر مقررات کمیسیون نشریات وزارت عتف، صاحب امتیازی این نشریه به دانشگاه مراغه واگذار شده و جناب آقای دکتر لطف­الهی یقین سردبیر آن، مدیر آزمایشگاه­ها به عنوان مدیر مسئول و تعدادی از همکاران هیأت علمی به عنوان عضو هیأت تحریریه انتخاب شده­اند. مراحل قانونی جهت اخذ مجوز علمی از کمیسیون نشریات وزارت عتف در حال انجام است و امید می­رود تا پایان سال جاری، مجوز اخذ گردد.
تأسیس انجمن علمی تحت عنوان «انجمن تحقیقات آزمایشگاهی ایران» به پیشنهاد مدیریت امور آزمایشگاه­ های دانشگاه مراغه و حمایت ستاد شاعا از راه ­اندازی آن در کشور، اقدام مهم دیگر این مدیریت بوده است. مراحل ثبت قانونی این انجمن طی سال گذشته انجام شده و فعالیت­های قابل توجهی نیز طی این مدت کوتاه در قالب این انجمن انجام شده است. علاقمندان می­توانند با مراجعه به وب سایت انجمن، از برنامه ­های آن اطلاع حاصل نمایند. دفتر مرکزی این انجمن در دانشگاه مراغه مستقر می­باشد و جناب آقای دکتر لطف­الهی یقین به عنوان یکی از اعضای هیأت مدیره و مدیر آزمایشگاه ­های دانشگاه به عنوان رئیس انجمن فعالیت دارند. این انجمن به عنوان تنها انجمن علمی رسمی در کشور در حوزه آزمایشگاه­ های علمی و تحقیقاتی بوده و در حال حاضر به عنوان مشاور علمی ستاد شاعا فعالیت دارد.
یکی از اهداف مهم این مدیریت، ارتقای دانش فنی نیروی انسانی شاغل در حوزه آزمایشگاهی در دانشگاه است. توجه به کارشناسان آزمایشگاه­ ها به عنوان مهم­ترین مؤلفه ­های فعالیت­ های آزمایشگاهی و تحقیقاتی، در سطح قابل قبولی نبوده است. امیدواریم این مدیریت که وظیفه ساماندهی وضعیت آزمایشگاه­ ها را بر عهده دارد، بتواند در تبیین جایگاه مهم و ارزشمند کارشناسان آزمایشگاه­ ها، اقدامات مؤثری انجام دهد. برنامه­ریزی جهت برگزاری کارگاه ­های عملی مؤثر در حوزه آزمایشگاهی برای کارشناسان آزمایشگاه­ ها با استفاده از اساتید خبره و شناخته شده، توجه به وضعیت سختی کار کارشناسان آزمایشگاه ­ها و ... جزء مسائلی است که مورد پیگیری جدی از طریق انجمن تحقیقات آزمایشگاهی و نیز ستاد شاعا می­باشد. از این فرصت استفاده نموده و از تمامی کارشناسان آزمایشگاه ­ها و کارگاه ­های دانشگاه، تشکر و تقدیر ویژه به عمل می­آورم.
در پایان به معرفی کارشناسان مدیریت امور آزمایشگاه­ ها و کارگاه­ های دانشگاه می­پردازم تا اعضای هیأت علمی و دانشجویان با حیطه کاری آنها آشنا شوند:
  • الیاس سلطانی – کارشناس فنی آزمایشگاه مرکزی (مسئول آزمایشگاه مرکزی تخصصی کروماتوگرافی) و کارشناس شبکه آزمایشگاهی فناوری­­های راهبردی معاونت علمی و فناوری
  • شیوا محمدی – کارشناس فنی آزمایشگاه مرکزی و کارشناس شبکه آزمایشگاه­های علمی ایران (شاعا)
  • سحر رادان – کارشناس دفتر مدیریت امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه­ ها، کارشناس خریدها و تعمیرات آزمایشگاه­ ها، مدیر اجرایی نشریه رویکردهای نوین در آزمایشگاه­ های علمی ایران و کارشناس انجمن تحقیقات آزمایشگاهی ایران
 
روابط عمومی دانشگاه مراغه به نمایندگی از خانواده بزرگ دانشگاه از زحمات و تلاش های بی شائبه جناب آقای دکتر آقایی مدیر محترم آزمایشگاه های مرکز شاعا نهایت تقدیر و سپاس را دارد.
  • نوشته شده
  • در چهارشنبه 5 شهريور 1399
  • تعداد بازدید 358
captcha refresh

اخبار

مصوبه هیات رئیسه دانشگاه در مورد محدودیت های جدید ستاد ملی مقابله با کرونا

1399/08/30

قابل توجه اساتید و دانشجویان دانشگاه مراغه

1399/08/28

بازدید اعضای هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه از سایت مزرعه، گلخانه و فضای باغ شرکت ...

1399/08/24

جلسه هماهنگی با مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مراغه پیرامون تأسیس کلینیک ترویج کشاورزی

1399/08/21

انتصاب رئیس دانشکده علوم انسانی دانشگاه مراغه

1399/08/18

راهنمای نصب و استفاده از اپلیکیشن ساحل

1399/08/18

اطلاعیه ثبت نام از پذیرفته شدگان آزمون کارشناسی سال 1399

1399/08/12

اطلاعیه ثبت نام از پذیرفته شدگان آزمون کارشناسی ارشد سال 1399

1399/08/07

اطلاعیه ثبت نام از پذیرفته شدگان آزمون دکتری سال 1399

1399/08/03

تعاملات کاری و پژوهشی دانشگاه مراغه با کاوه سودا بیشتر می شود.

1399/07/28

ثبت نام از پذیرفته شدگان آزمون کاردانی به کارشناسی سال 1399

1399/07/27

ثبت نام از پذیرفته شدگان صرفا بر اساس سوابق تحصیلی آزمون کارشناسی سال 1399

1399/07/27

وزیر علوم در یادداشت صفحه اول روزنامه ایران تبیین کرد؛
آموزش الکترونیکی در عصر کرونا و پساکرونا

1399/07/20

ارتقای مرتبه علمی عضو هیأت علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه مراغه

1399/07/19

ارتقای مرتبه علمی عضو هیأت علمی دانشکده علوم پایه دانشگاه مراغه

1399/07/19

قدردانی وزیر علوم از نقش دانشگاهیان در مقابله با بیماری کرونا

1399/07/13

راه اندازی دستگاه FTIR در آزمایشگاه مرکزی دانشگاه مراغه

1399/07/13

پیام رئیس دانشگاه مراغه به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید

1399/06/25

فعالیت­های مدیریت امور آزمایشگاه ­ها و کارگاه­­ های دانشگاه مراغه

1399/06/05